# MAGOSTORE — SIFIRDAN MİMARİ Karar: Botble'ı motor olarak kullanmıyoruz. Sıfırdan kendi sistemimizi yazıyoruz, Botble'a yalnızca **ne gerekiyor** sorusunun cevabı için bakıyoruz. Bu doküman o kararın nasıl **fırlatılabilir** hale getirileceğini anlatıyor. --- ## 1. Gerçek envanter — neyin var olması gerekiyor Botble'ın e-ticaret + pazaryeri katmanını saydım: | | Sayı | |---|---| | Model | 68 + 8 (pazaryeri) | | Controller | 50 | | Migration | 156 | | Altyapı paketi | 13 (medya, menü, tema, SEO, sitemap, slug, widget, revizyon, kurulum…) | Bu, "bir pazaryeri şu kadar parçadan oluşur" demenin dürüst ölçüsü. Ve senin 27 bölümlük spec'in bunun **üstünde** — reklam motoru, fraud skorlama, canlı yayın alışverişi, AI öneri gibi Botble'da hiç olmayan şeyler var. ### Ama MVP bunların hepsini istemiyor 68 modelin yaklaşık **20'si** ilk gerçek siparişi almak için yeterli. Gerisi "olmasa da satış olur" kategorisinde. Bu ayrımı yapmamak, sıfırdan projelerin battığı yer. Aşağıdaki kesit o yüzden kesin: MVP dışındakiler **canlıya çıktıktan sonra** yazılır. --- ## 2. Elimizde zaten olan: en zor %30 Faz 3 ve 4'te yazdığımız kod **çerçeveden bağımsız alan mantığı.** Botble'a hiç bağlı değil, sıfırdan projeye olduğu gibi giriyor: | Modül | Sınıf | Tablo | |---|---|---| | Çift taraflı defter | 3 | 11 | | Hakediş yaşam döngüsü | 6 | 5 | | iyzico pazaryeri (alt üye, onay, mutabakat) | 3 | 3 | | Ortak katalog + buybox | 6 | 5 | | İş günü takvimi, IBAN, GTIN | 3 | 1 | | **Toplam** | **23** | **23** (+2 destek) | Bu, projenin en riskli kısmı — para, mevzuat, mutabakat. Ve bitmiş durumda, simülasyonla doğrulanmış. Sıfırdan başlamak bunu **çöpe atmak değil**, tam tersine: geri kalanı bunun etrafına inşa etmek. Sadece iki dokunuş gerekiyor: - `use Botble\Marketplace\Models\Store;` → kendi `Store` modelimiz - `use Botble\Ecommerce\Models\Order;` → kendi `Order` modelimiz - `FriendsOfBotble\Iyzipay\Iyzipay\*` → iyzico resmi SDK'sı (`composer require iyzico/iyzipay-php`) Üç satır, üç dosyada. Gerisi olduğu gibi çalışıyor. --- ## 3. Yığın kararı — ve neden bu 12 ayı 5 aya indiriyor | Katman | Seçim | Gerekçe | |---|---|---| | Çerçeve | Laravel 12 | Zaten biliyoruz, kod hazır | | **Admin paneli** | **Filament 4** | **En kritik karar — aşağıya bak** | | Vitrin | Blade + Livewire 3 | SEO için sunucu tarafı render, JS derdi yok | | Arama | Meilisearch | Türkçe destekli, kurulumu basit | | Ödeme | iyzico resmi SDK | Pazaryeri (alt üye) modeli | | Kuyruk | Redis + Horizon | Hakediş ve onay işleri kuyrukta | | Medya | Spatie Media Library | Botble'ın medya paketinin karşılığı | | Yetki | Spatie Permission | 15 kullanıcı tipi + yetki matrisi | | Test | Pest | | ### Filament neden belirleyici Botble'ın **50 controller**ının neredeyse tamamı admin CRUD'u: ürün listesi, sipariş listesi, satıcı listesi, filtre, sıralama, toplu işlem, form, doğrulama. Filament bunu **kaynak sınıflarından üretiyor.** Ürün yönetimi ekranı için 50 controller yerine bir `ProductResource` sınıfı yazıyorsun; tablo, filtre, form, toplu işlem, yetki kontrolü hazır geliyor. Kaba karşılaştırma: | İş | Elle | Filament ile | |---|---|---| | 20 varlık için admin CRUD | ~10 hafta | ~2 hafta | | Filtre, sıralama, toplu işlem | dahil değil | hazır | | Satıcı paneli (ayrı panel) | ~4 hafta | ~1 hafta (multi-panel) | **Ve Filament'in ikinci paneli satıcı panelidir.** Aynı altyapı, farklı yetki kapsamı. Botble'da bu ayrı bir tema işiydi. Dürüst tahmin: Filament'siz MVP **10–14 ay**, Filament ile **4–6 ay** (tam zamanlı bir geliştirici). Fark, elle CRUD yazmamaktan geliyor. --- ## 4. MVP kesiti — ilk gerçek siparişi almak için minimum Kural: bu listede olmayan hiçbir şey MVP'ye girmez. İtiraz edilecek yer burası, kod yazılırken değil. ### İÇİNDE (22 tablo, ~15 model) **Kimlik ve yetki** - Kullanıcı (admin / satıcı / müşteri tek tabloda, rol ile ayrılır) - Rol ve izin (Spatie) - Satıcı başvurusu → onay akışı **Katalog** - Kategori (ağaç, sınırsız derinlik) - Marka - Katalog kaydı (`mg_catalog_items`) ✅ **hazır** - Satıcı teklifi (`mg_product_offers`) ✅ **hazır** - Varyant (renk/beden — tek seviye, iki boyut) - Görsel (Media Library) **Satış** - Sepet (oturum tabanlı, satıcıya göre gruplu) - Sipariş + sipariş satırı - Sipariş durumu (basit: 8 durum, 20 değil) - Adres **Para** ✅ **tamamı hazır** - Defter, hakediş, stopaj, onay motoru, mahsup - iyzico alt üye + onay **Kargo** - Tek firma entegrasyonu (Yurtiçi) - Desi bazlı tarife - Etiket üretimi + durum webhook'u **Zorunlu mevzuat** - Mesafeli satış + ön bilgilendirme metni - Ana sayfada iletişim bilgileri + işlem rehberi (Yönetmelik m.6, m.7) - Dâhili iletişim sistemi (satıcı bildirimleri) - Sözleşme versiyonlama ✅ **hazır** **Vitrin** - Ana sayfa, kategori listesi, ürün detay, sepet, ödeme, sipariş takibi - Arama (Meilisearch) ### DIŞINDA — canlıya çıktıktan sonra Kupon ve kampanya motoru · flash satış · yorum ve puanlama · soru-cevap · favoriler · karşılaştırma · cüzdan ve puan sistemi · reklam ve sponsorlu ürün · fraud skorlama · uyuşmazlık hakemliği · çoklu dil · çoklu para birimi · blog ve CMS · e-arşiv otomasyonu (ilk ayda elle) · ikinci kargo firması · mobil uygulama · AI'nın tamamı **Neden dışında:** hiçbiri ilk siparişi almayı engellemiyor. Kupon olmadan da satış olur. Yorum olmadan da olur. Bunları MVP'ye koymak, canlıya çıkışı 4 ay öteler ve o 4 ayda hiçbir şey öğrenmezsin. --- ## 5. Modül haritası ``` app/ ├─ Domain/ alan mantığı, çerçeveden bağımsız │ ├─ Ledger/ ✅ hazır çift taraflı defter │ ├─ Settlement/ ✅ hazır hakediş, stopaj, mahsup │ ├─ Catalog/ ✅ hazır katalog, teklif, buybox │ ├─ Psp/ ✅ hazır iyzico alt üye, onay │ ├─ Shipping/ yeni kargo tarife, etiket, takip │ ├─ Ordering/ yeni sepet, sipariş, durum makinesi │ ├─ Identity/ yeni kullanıcı, satıcı başvurusu, yetki │ └─ Support/ ✅ hazır iş günü, IBAN, GTIN │ ├─ Models/ Eloquent modelleri ├─ Filament/ │ ├─ Admin/ pazaryeri yönetim paneli │ └─ Vendor/ satıcı paneli (aynı altyapı) ├─ Http/ │ ├─ Controllers/Shop/ vitrin │ └─ Livewire/ sepet, filtre, arama └─ Jobs/ hakediş, onay, mutabakat, buybox ``` `Domain/` klasörü kritik: alan mantığı Eloquent'e, Filament'e, HTTP'ye bağlı değil. Bu sayede test edilebiliyor ve arayüz değişse ayakta kalıyor. Bugün yazdığımız 23 sınıf zaten bu disiplinde. --- ## 6. Aşamalar | # | Ne | Süre | Çıktı | |---|---|---|---| | **A** | İskelet: Laravel + Filament + yetki + kullanıcı | 2 hafta | Panele giriş yapılıyor | | **B** | Katalog: kategori, marka, katalog kaydı, teklif, varyant, görsel | 4 hafta | Ürün girilebiliyor | | **C** | Vitrin: ana sayfa, liste, detay, arama | 4 hafta | Ürün görünüyor | | **D** | Sepet ve sipariş: satıcıya göre gruplu sepet, sipariş oluşturma | 3 hafta | Sipariş kaydı düşüyor | | **E** | Ödeme: iyzico alt üye + kırılım (kod hazır, bağlanacak) | 2 hafta | Para tahsil ediliyor | | **F** | Hakediş: defter bağlanır (kod hazır) | 1 hafta | Satıcı ödeme alıyor | | **G** | Kargo: Yurtiçi entegrasyonu | 3 hafta | Etiket, takip | | **H** | Satıcı paneli: Filament ikinci panel | 2 hafta | Satıcı kendi işini yönetiyor | | **I** | Mevzuat: sözleşmeler, dâhili iletişim, işlem rehberi | 2 hafta | Yasal uyum | | **J** | Sertleştirme: test, yük, güvenlik, yedek | 2 hafta | Canlıya hazır | **Toplam ~25 hafta / 6 ay** (tam zamanlı bir geliştirici, Filament ile). E ve F aşamaları **kod yazmak değil bağlamak** — o iki modül bitmiş durumda. Bu, tipik bir sıfırdan projede en riskli 8 haftayı 3 haftaya indiriyor. --- ## 7. Bu kararın dürüst maliyeti Karşılaştırma yapmadan geçmek doğru olmaz: | | Mevcut Botble yolu | Sıfırdan | |---|---|---| | İlk siparişe kalan | ~3 hafta (kurulum + tema + karar) | ~6 ay | | Bugün çalışan kod | Hepsi | Para + katalog (%30) | | Kod tabanı sahipliği | Motor Botble, katmanlar bizim | Tamamı bizim | | Bakım | Donuk fork, güvenlik yaması riski | Tamamen kontrol | | Özelleştirme sınırı | Botble'ın modeli neyi izin verirse | Sınır yok | | Lisans bağı | Var | Yok | Sıfırdan yolun asıl kazancı **kod sahipliği ve sınırsız özelleştirme.** Asıl bedeli **6 ay** ve o 6 ayda hiç satış olmaması. Bir orta yol var ve söylemeden geçmeyeceğim: **Botble ile canlıya çık, paralel sıfırdan yaz.** Botble ilk satıcılarını ve gerçek verini toplarken sen doğru sistemi kuruyorsun; hazır olunca veriyi taşıyorsun. Bu, "6 ay hiç satış yok" maliyetini sıfırlar. Ama iki sistem birden yönetmek demek — kararı sen ver. --- ## 8. Şimdi ne yapıyorum Kararın sıfırdansa, **A aşamasından** başlıyorum: Laravel iskeletini, Filament kurulumunu, kullanıcı/rol modelini ve mevcut 23 sınıfın yeni yapıya taşınmasını yazıyorum. İlk somut çıktı: çekirdek şema (kullanıcı, satıcı, kategori, marka, ürün, varyant, sipariş) — yani mevcut para ve katalog modüllerimizin beklediği tabloların sıfırdan hali. Başlamadan önce iki şeye ihtiyacım var: **1. Orta yol mu, tam sıfırdan mı?** Yukarıdaki 7. bölüm. Bu cevabı bilmeden A aşamasını yazmak boşa gidebilir. **2. Filament onayı.** MVP süresini yarıya indiren tek karar bu. İtirazın varsa (öğrenme eğrisi, lisans — Filament MIT, ücretsiz) şimdi söyle.